Bazen her şey yolundaymış gibi hissederiz ama bir yandan da içten içe bir şeylerin eksik olduğunu fark ederiz. İşimizde ilerliyoruzdur ama sosyal hayatımız durgundur. Kişisel gelişimimiz tavan yapmıştır ama bedenimizi ihmal etmişizdir. Belki sevilmek istiyoruzdur ama yakınlık kurmaktan korkuyoruzdur. İşte bu karmaşık dengeyi fark etmenin ve hayatımıza dışarıdan bakabilmenin yollarından biri de Yaşam Denge Çemberi.
🌀 Yaşam Denge Çemberi Nedir?
Yaşam Denge Çemberi, bireylerin yaşamlarının farklı alanlarını değerlendirmelerine yardımcı olan görsel ve yapısal bir araçtır. İlk kez koçluk pratiğinde Paul J. Meyer tarafından kullanılmaya başlandığı düşünülmektedir. (Meyer, 2003). Çember, genellikle 8 yaşam alanına ayrılır ve birey bu alanlarda ne kadar tatmin olduğunu 1 ile 10 arasında puanlar.
Bu alanlar genellikle şunlardır:
🔸 Kariyer / Eğitim
🔸 Finansal Durum
🔸 Fiziksel Sağlık
🔸 Aile & Sosyal İlişkiler
🔸 Aşk & Romantik İlişkiler
🔸 Kişisel Gelişim & Öğrenme
🔸 Eğlence & Boş Zaman
🔸 Ruhsallık & Anlam Arayışı
✍️ Nasıl Uygulanır?
Bir daire çizip sekiz eşit parçaya bölerek işe başlayabilirsin. Her bir alan için 1’den 10’a kadar puan ver. 1, o alanda kendini hiç tatmin olmuş hissetmediğini; 10 ise tamamen tatmin olduğunu gösterir. Puanları işaretledikten sonra çizgilerle birleştir ve ortaya çıkan şekle bak.
Bu görsel, hayatında hangi alanların seni desteklediğini, hangilerininse sende dengesizlik yarattığını açıkça gösterir. Dışa yakın, geniş bir çember tatmini; içe çökmüş, girintili bir şekil ise dengesizlikleri gösterir.
🧠 Psikolojik Temelleri: Bu Neden İşe Yarıyor?
Pozitif Psikoloji‘ye göre insanlar sadece sorun çözmek değil, aynı zamanda anlamlı ve tatmin edici bir yaşam sürmek isterler. Seligman’ın (2011) PERMA modeli (Pozitif Duygular, Katılım, İlişkiler, Anlam ve Başarı) yaşam doyumunu artırmada temel alınabilecek çerçevelerden biridir. Yaşam Denge Çemberi, bu modelle doğrudan örtüşür. Tatmin düzeyi düşük olan alanlar genellikle bu beş temel unsurdan bir veya birkaçını eksik barındırır.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) yaklaşımında ise birey, işlevsel olmayan düşüncelerini ve davranış örüntülerini fark ederek değiştirmeyi hedefler. Yaşam çemberi, bireyin belirli alanlardaki düşük puanlarının arkasındaki düşünce kalıplarını görmesini sağlar. Örneğin, eğlenceye düşük puan veren biri, “Boş zaman geçirmeye hakkım yok, önce verimli olmalıyım” inancıyla hareket ediyor olabilir.
Şema Terapi bağlamında ise çember, aktif olan erken dönem uyumsuz şemaları tespit etmeye aracı olabilir. Örneğin, düşük sosyal tatmin Sosyal İzolasyon, düşük fiziksel sağlık Zayıflık ya da Cezalandırılma Şeması ile ilişkili olabilir.
🔍 Benim Deneyimim: Dışarıdan Bakınca İçeriye Ulaşmak
Bu aracı bana bir arkadaşım önerdiğinde, başta biraz tereddüt ettim. Ama kalemimi elime alıp puanlamaya başladığımda içimde küçük bir ses, bazı alanlara düşük puan verirken sessizce “Bunu çok da hak etmiyorsun” diyordu. Eğlenceye puan verirken elim 4’e giderken zihnim “ama daha çok çalışman gerek” diyordu. İşte orada fark ettim ki, bazı alanlarda kendime izin vermemek gibi bir eğilimim varmış.
Bazen çemberdeki düşük puan, sadece o alanda eksiklik yaşadığımız anlamına gelmez. Aynı zamanda kendimize orada değer vermediğimizi, hakkımız olduğunu unutmuş olabileceğimizi gösterir. Bu nedenle, çember sadece bir çizim değil, içsel bir ayna da olabilir.
💭 Kendine Sormalık Sorular:
- Hangi alanlarda doyumum yüksek, hangilerinde düşük?
- Düşük olan alanlarda beni engelleyen inançlar neler?
- Bu alanlara daha fazla enerji ayırmak için neye ihtiyacım var?
- Bu çember bana hangi içsel sesi duyuruyor?
🌿 Seni Bir Adım Yakınlaştıracak Küçük Öneriler
- Haftada 1 gün sadece düşük puanlı bir alana vakit ayır.
- O alanda tatmini yüksek biriyle konuş, deneyimini dinle.
- Küçük ama sürdürülebilir bir hedef belirle (örneğin: haftada 1 yürüyüş, ayda 1 arkadaş buluşması, ayda 1 keyifli etkinlik).
🤍 Son Söz: Haritanı Sen Çiz
Yaşam çemberi bize mükemmel olmayı değil, farkındalıkla ilerlemeyi önerir. Dengenin bozulması kötü bir şey değildir; sadece yeniden şekillendirmen gereken alanları gösterir. Dilersen sen de bir kalem ve kağıt al, hayatına dışarıdan bakmayı dene. O çemberin içine bir bak — belki de uzun zamandır ihmal ettiğin iç sesin sana oradan el sallıyordur.
📚 Kaynakça:
- Seligman, M. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being.
- Beck, J. S. (2011). Bilişsel Terapi: Temel İlkeler ve Uygulama.
- Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema Therapy: A Practitioner’s Guide.
- Meyer, P. J. (2003). Wheel of Life Tool: Personal Effectiveness Tools for Goal Setting.
Psikolog Gökçen Egem 
Yorum bırakın